M Kozaczka - Specjalne strefy ekonomiczne w polsce - страница 1

Страницы:
1  2  3  4 

УДК 330.3 (438)»1995/2005»

Marian Kozaczka

(KUL, Lublin)

SPECJALNE STREFY EKONOMICZNE W POLSCE

Wartykule podsumowano statystyczne dane dotyczqce prawnego zabezpieczenia, stworzeniea inwestowania i efektywnej dzidnosci specjalnych ekonomicznych terenow w Polsce.

Uwagi wstepne

Zapoczatkowane w 1989 r., zmiany spoleczno-gospodarcze w Polsce, w krotkim czasie wytworzyly nowe zjawiska i procesy. Nasepujace zmiany szczegolnie widoczne byly w handlu, w rozwoju przedsiebiorczosci i w ograniczaniu roli sektora panstwowego, ktory w nadmienionym roku wytwarzal 84% produkcji, 81% PKB, i zatrudnial 75% pracownikow czynnych zawodowo [1: 63, 82-84].

13 lipca 1990 r, Sejm przyjal ustawe o prywatyzacji przedsiebiorstw panstwowych [2]. Wprowadzila ona trzy sciezki prywatyzacyjne. Pierwsza zakladala komercjalizacje czyli przeksztalcenie przedsiebiorstwa panstwowego w jednoosobowa Spolke Skarbu Panstwa, a nastepnie sprzedaz jej akcji lub udzialow, druga prywatyzacje bezposrednia polegajaca na rozporzadzeniu przez organ zalozycielski skladnikami materialnymi i niematerialnymi przedseibiorstwa, a trzecia likwidacje przedsiebiorstwa ze wzgledow ekonomicznych [3: 332-333].

W drugiej polowie 1990 r. gdy rozpoczynaly sie procesy prywatyzacyjne, istnialo w Polsce 8441 przedsiebiorstw panstwowych. Od tego czasu liczba ich systematycznie malala, w drugiej polowie 1991r. w stan likwidacji postawiono 502 przedsiebiorstwa, w nastepnym roku 481, a w stan upadlosci 144, i zblizone ilosci w kolejnym roku [4: 76-77].

Szybkie tempo prywatyzacji przedsiebiorstw panstwowych, wsrod ktorych wiele posiadalo filie i oddzialy, bezposrednio oddzialywalo na rynek pracy. Bardzo szybko zwiekszala sie liczba bezrobotnych, zwlaszcza posiadajacych niskie kwalifikacje zawodowe. W koncu 1990 r. liczba bezrobotnych w Polsce wynosila juz 1,1 mln, a piec lat pozniej przekroczyla 2,6 mln osob [5: 105].

Aby przeciwdzialac narastajacemu bezrobociu, ktore w niektorych regionach przybralo charakter strukturalny, wladze panstwowe i samorzadowe podejmowaly rozne dzialania w tym propagujace przedsiebiorczosc, tworzenie spolek akcyjnych, podnoszenie kwalifikacji zawodowych. Dzialania te okazaly sie jednak niewystarczajace dla zahamowania degradacji przemyslu i infrastruktury, stad tez ministerstwo Przemyslu i Handlu przygotowalo projekt ustawy o Specjalnych Strefach Ekonomicznych (SSE). Projekt ten przez Sejm zostal przyjety 20 X 1994 r. © Marian Kozaczka, 2008

Ustawa o SSE okre slala zasady i tryb ich tworzenia, cele, czas trwania, oraz pakiet zwolnien podatkowych. Na jej mocy kolejne SSE mialy byc tworzone w drodze rozporz adzen Rady Ministrow, i na ustalony czas mialy byc enklawami na terytorium kraju, obszarami podlegaajcymi specjalnemu traktowaniu, miejscami gdzie nie maaj zastosowania przepisy regulujace krajowa dzialalnosc gospodarcza [6,]. Ustawa o SSE byla kilkakrotnie nowelizowana. Zmieniane byly tez rozporzadzenia Rady Ministrow o SSE i rozporzadzenia wykonawcze ministrow gospodarki, przemyslu i handlu. 2003, nr 188, poz. 1840; 2004, nr 273, poz. 2703; 2005, nr 184, poz.1539

[7, 8, 9].

Celem niniejszego artykulu jest ukazanie powstania i rozwoju SSE w Polsce. Przeanalizowane zostana przyczyny ich tworzenia, zmiany terytorialne, zasady udzielania zezwolen na dzialalnosc gospodarcza, zwolnienia podatkowe, glowne inwestycje, oraz instytucje zarzadzajace strefami i efekty ich dzialalnosci do konca 2005 r. Aby artykul mial charakter przejrzysty, kolejne SSE zostaly omowione wedlug kolejnosci ich powstania.

I. Tworzenie Specjalnych Stref Ekonomicznych w Polsce.

Pierwsza w Polsce SSE Euro-Park Mielec zostala utworzona rozporzadzeniem Rady Ministrow z dnia 5 IX 1995 r. [10]. Zasadniczym powodem jej utworzenia byla poglebiajaca sie zapasc spoleczno-ekonomiczna Mielca i regionu. Glowny zaklad pracy WSK-PZL Mielec w wyniku zalamania sie rynkow zbytu na wyroby lotnicze znalazl sie w trudnej sytuacji finansowej. Konieczna okazala sie redukcja zalogi z okolo 20 tys. do niespelna 9 tys. pracownikow, i utworzenie na bazie zakladu kilkunastu spolek akcyjnych, ktore na ogol slabo radzily sobie w nowych warunkach ekonomicznych [11].

Na mocy nadmienionego rozporzadzenia poczatkowy obszar SSE Euro-Park Mielec wynosil 575 ha w tym 353 ha zajmowalo lotnisko. Na terenie utworzonej strefy znajdowala sie elektrownia, elektrocieplownia, budynki produkcyjne, uslugowe i biurowe, hale produkcyjne. W strefie znajdowaly sie media, pelna infrastruktura, na jej potrzeby mogly byc wykorzystane lokalne linie PKP, oraz lotnisko w Mielcu z pasem startowym o dlugosci 2500 m i szerokosci 60 m, mogace przyjmowac samoloty o ciezarze do 250

ton [11].

Celem utworzenia strefy bylo zagospodarowanie majatku i zasobow ludzkich i utworzenie w ciagu kilku lat 7 tys. miejsc pracy. Zarzadzajacym strefy zostala Agencja Rozwoju Przemyslu S.A. w Warszawie (ARP), ktora w Mielcu utworzyla oddzial skladajacy sie z 3 pionow: marketingu i rozwoju, eksploatacji i rozbudowy,   finansowo-ksiegowy. Strefa zostala

utworzona na 20 lat i zarzadzajaca nia spolka w tym okresie posiada uprawnienia do wydawania zezwolen na dzialalnosc w strefie, ma prowadzic rokowania z inwestorami, kontrolowac ich poczynania, dywersyfikowac produkcje i eksport. Inwestorzy, ktorzy zobowiazali sie zainwestowac w strefie co najmniej 2 mln euro, lub zatrudnic 200 osob, przez pierwsze 10 lat jej istnienia byli calkowicie zwolnieni z podatku od dochodu, a przez nastepne 10 lat w 50%. Przy nizszych inwestycjach wysokosc dochodu zwolnionego z podatku miala byc rowna wartosci inwestycji [10].

W pierwszych latach istnienia SSE Euro-Park Mielec rozwijala sie bardzo sprawnie. Juz w 1996 r. przygotowane zostaly warunki formalne i prawne do przyjecia inwestorow. W tym i w nastepnym roku wydano pierwsze zezwolenia na dzialalnosc, a do konca 2000 r. wydano ich w strefie 36, zatrudnienie znalazlo w niej 4 400 osob, a wielkosc zainwestowanego kapitalu przekroczyla 900 mln zl [12, 13].

Dobre efekty SSE Euro-Park Mielec w pierwszych latach jej istnienia zachecily wladze panstwowe do jej powiekszenia. W latach 2001-2004 obszar SSE w Mielcu wzrosl do 606 ha, przylaczono tez do niej tzw. tereny zamiejscowe, obszary przemyslowe polozone w Debicy-21,5 ha, Gorlicach-29,4 ha, Jaroslawiu-6,2 ha, w Lezajsku-10,9 ha i w Sanoku 32,9 ha. W ten sposob calkowity obszar strefy wzrosl do 707 ha [12].

Na mocy nowego rozporzadzenia Rady Ministrow z 2004 r. zmieniono ulgi przyslugujace inwestorom w strefie. Odtad kazdy inwestor korzystajacy ze zwolnienia od podatku dochodowego winien zainwestowac w strefie co najmniej 100 tys. euro i utworzone miejsca pracy utrzymac przez co najmniej 5 lat [14]. Natomiast od 2005 r. na mocy rozporzadzenia ministra gospodarki i przemyslu docelowa ilosc miejsc pracy w strefie zostala podniesiona do 10 tys. osob [15].

Do 2006 r. w SSE Euro-Park Mielec wydano 73 zezwolenia na dzialalnosc gospodarcza, utworzono 11 tys. miejsc pracy, a naklady inwestorow przekroczyly 2,3 mld zl. W strefie swoje miejsce znalazly firmy z kapitalem polskim i obcym, w tym Lear Corporation Poland Sp. z o. o. zatrudniajaca okolo 2 tys. osob i produkujaca wiazki elektryczne dla branzy motoryzacyjnej, BRW Sp. z o. o. specjalizuaca sie w produkcji mebli, oraz Onduline Sp. z o. o., czlonek Ofic Paris - swiatowego lidera w produkcji plyt falistych bitumicznych [16] i tabela 2.

Problemy zwiazane z restrukturyzacja duzego obszaru przemyslowego na Gornym Slasku byly glownym powodem utworzenia kolejnej SSE. 18 VI 1996 r. Rada Ministrow wydala rozporz adzenie o utworzeniu Katowickiej SSE [17]. Strefa ta pocz atkowo obejmowala 826,9 ha i polozona byla na terenie 8 miast i gmin woj. katowickiego. Skadala sie z 4 podstref gliwickiej - 336,4 ha, jastrzebsko-zorskiej - 35,2 ha, sosnowiecko­

dabrowskiej - 211,8 ha i tyskiej -143,5 ha. Strefa zostala utworzona na 20 lat i jej zasadniczym celem poza restrukturyzacaj przemyslu wydobywczego i   przetworczego  bylo  utworzenie  25   tys.   nowych   miejsc pracy. Zarzadzajacym strefa zostala Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A., a jej majatek pochodzil od AWRSP - 46%, i Skarbu Panstwa [18].

Na terenie utworzonej strefy majacej dobre polaczenia drogowe i kolejowe z wieloma miastami w kraju i za granica znajdowaly sie liczne upadle przedsiebiorstwa panstwowe, kopalnie, zaklady przetworcze, dobrze wyksztalcona kadra kierownicza i pokazne zasoby sily roboczej. Stad tez strefa ta rozwijala sie dosc dobrze, do konca 2000 r. wydano w niej 35 zezwolen na dzialalnosc gospodarcza, zatrudnienie znalazlo ponad 9,4 tys. osob, a naklady inwestycyjne przekroczyly 2,7 mld zl. [jak w tabeli 1.]

Warunki inwestowania w Katowickiej SSE byly zblizone do poprzedniej strefy, z tym, ze wieksza uwaga zwrocona byla na ochrone srodowiska i zachowanie rownowagi ekologicznej. Podmioty, ktore zainwestowaly w strefie co najmniej 2 mln euro przez pierwsze 10 lat zwolnione byly z podatku dochodowego, a przez dalsze 10 lat w 50%. Zwolnione byly tez z placenia podatku od nieruchomosci i zobowiazane do przestrzegania norm ekologicznych. Strefa ta po 2000 r. zostala powiekszona do 1 156 ha i objela miasta: Dabrowe Gornicza, Gliwice, Jastrzebie -Zdroj, Sosnowiec, Tychy, Zory, Czestochowe, Bielsko-Biala Rybnik, Siemianowice Slaskie, Zabrze oraz gminy Bierun, Czerwonka-Leszczyny, Godow, Pawlowice, Siewierz i Slawkow. Do konca 2005 r. jej zagospodarowanie siegalo 50%, dzialaly w niej 72 firmy, a ich naklady inwestycyjne przekroczyly 7,7 mld zl. Utworzono w niej 21 690 miejsc pracy, a glowni inwestorzy to: Opel Polska Sp. z o. o /General Motors/ specjalizujaca sie w sektorze motoryzacyjnym, Delphi Polska Automative System Sp. z o. o. funkcjonuaca w podobnej branzy, Guardian Industries Poland Sp. z o. o. specjalizujaca sie w przemysle chemicznym i Electrolux Poland Sp. z o. o.- produkujaca AGD [19] i tabela 2.

W 1996 r. wladze panstwowe utworzyly jeszcze jedna SSE. 25 VI tego roku Rada Ministrow wydala rozporzadzenie o utworzeniu Suwalskiej SSE. Powstala ona w wojewodztwie, ktore mialo najnizszy PKB na mieszkanca w skali kraju, a bezrobocie nalezalo do najwyzszych wsrod 49 wojewodztw. Region ten odznaczal sie tez skromnym uprzemyslowieniem, niskim poziomem przetworstwa i od kilku lat dystans gospodarczy miedzy nim a reszta kraju narastal coraz bardziej [20].

Celem strategicznym utworzonej  strefy o obszarze 431,6 ha bylo zorganizowanie okolo 15 tys. miejsc pracy, i uformowanie silnego osrodka przemyslowego wspolpracujacego z rynkami  panstw osciennych. W rozporzadzeniu ministra gospodarki o ustaleniu planu rozwoju Suwalskiej SSE zapisano, zenaklady zwiazane z budowa zakladow i wyposazeniem

Страницы:
1  2  3  4 


Похожие статьи

M Kozaczka - Specjalne strefy ekonomiczne w polsce