B Wolny - Edukacja przedszkolna skierow ana ku wartosciom - страница 1

Страницы:
1 

УДК 947.084.5

Barbara Wolny

(Wydziat Zamiejscowy Nauk o Spdeczenstwie, KUL w Stalowej Woli)

EDUKACJA PRZEDSZKOLNA SKIEROW ANA KU WARTOSCIOM

„Osobowosc poszczegolnego czlowieka, rosnie w miarg realizowanych przez niego ponadosobowych wartosci, w miarg jak czlowiek napelnia si% tymi wartosciami

i jakgdyby nimi nasiqka" S. Hessen

Artykulpodejmuje problem wychowania ku wartosciom w przedszkolu. Ukazuje potrzebq wychowania ku wartosciom juz napierwszym etapie edukacji przedszkolnej, przy wspolpracy rodziny. Podj^te w artykule rozwazania na temat wychowania ku wartosciom dotyczqprawnych aspektow wychowania w przedszkolu, st{d zostala dokonana analiza Podstawy programowej wychowania przedszkolnego w celu okreslenia miejsca wychowania ku wartosciom w wychowaniu ogolnym dziecka. W artykule zwrocono uwagq na antropologiczne podstawy wychowania ku wartosciom i przedstawiono zasady opracowywania autorskiego programu

z edukacji skierowanej ku wartosciom. Podkreslono, ze przygotowany program powinien byc oparty na trzech podstawowych wartosciach zycia czlowieka tzw. wartosciach kardynalnych, tj.: prawdzie, dobru ipiqknie. Podejmowane dzialania na etapie przedszkolnym majq charakter wprowadzajqcy dziecko w swiat wartosci (nauczanie wartosci) poprzez ich odkrywanie, przyswajanie i urzeczywistnianie w codziennym zyciu.

Wprowadzenie

Czy wychowanie ku wartosciom jest potrzebne wspolczesnemu czlowiekowi? Czy zadania z tego zakresu powinny byc realizowane w przedszkolu? Jak rozumiec warto sci? Co to sa warto sci?

Na znaczenie wychowania ku wartosciom zwraca uwage M. Nowak, ktory defmiujac warto sci podkresla, ze „wartosci wyrazaja to co „byc powinno" i „czego pragniemy" - wpisuj w rzeczywistosc pewien sens ostateczny, ukazuja, to co naprawd e istotne i do czego warto dazyc. Sa filarami, na ktbrych opiera sie zycie spoteczne, osobiste i wspolnotowe" [1: 392].

Podobnie ujmuje wartosci B.Koralczak - Biernacka, wedhig niej „wartosci oznaczaja to, co cenne, godne po zadania i wyboru; co stanowi cel ludzkich dazen; cel dzialan zbiorowych, ale tez wszystko to, co ma

© Barbara Wolny, 2008

znaczenie dla poszczegplnego czlowieka, co dostarcza korzysci, co nadaje sens jego poczynaniom"[2: 1].

Z powyzszych definicji wartosci wyraznie zarysowywuje sie potrzeba wychowania ku wartosciom, ktore rozpoczynajac sie w domu rodzinnym, powinno byc nastepnie kontynuowane przez przedszkole i szkoly (na wszystkich etapach edukacji szkolnej). Rola rodziny w wychowaniu jest priorytetowa, bowiem to wlasnie rodzina, daje podstawy wychowania czlowieka, a nastepnie dopiero przedszkole i szkola przygotowuja dziecko do zycia, opartego na wartosciach spolecznie uznanych. Wlasciwie realizowana edukacja rodzinna i przedszkolna (przepelniona wartosciami) stanowi zatem skuteczna alternatywe na zmaterializowane wychowanie ku postawie „MIEC" (w ktorym dominuja tylko wartosci materialne), tak powszechnie propagowane we wspolczesnym swiecie.

Laickie koncepcje wychowania, w tym szczegplnie popularne ostatnio bezstresowe wychowanie doprowadzilo do zachowan obserwowanych wsrpd dzieci i mlodziezy zwiazanych z tzw. postawa roszczeniowa. Jezeli czlowiek zyje tylko w wymiarze materialnym (bez odniesienia do wartosci wyzszych - duchowych) to ogranicza sie tylko do zaspokajania swoich potrzeb materialnych (gromadzi rzeczy). Taki spoob zycia propagowany w mediach i realizowany w wielu rodzinach, doprowadza do nieustannej potrzeby posiadania ciagle nowych reklamowanych „gacfeetow", ktore latwo dostepne nie zaspakajaja potrzeb mlodego czlowieka i nie daja mu gwarancji spokoju i radosci. Dziecko bowiem otrzymawszy jedna zabawke, juz oczekuje kolejnej. Z wiekiem wymagania rosna, a rodzice spelniajac kolejne zachcianki dzieci nie zauwazaja, jak destrukcyjnie wplywa to na psychike dorastajacego czlowieka. Dzieci pozostawione w swiecie materialnych dpbr nudza sie, swiat postrzegaja w kontekscie jednowymiarowym (zmaterializowanym).

Natomiast w wychowaniu rodzinnym opartym na wartosciach, w ktprym proponuje sie mlodemu czlowiekowi wlasciwa hierarchie wartosci, oparta na tzw. wertykalnym porzadku, to w takim systemie wartosci, co podkresla Max Scheler wazne aby (idac od dolu) uwzglednione byly poziomy wartosci: hedonistyczne, utylitarne, witalne, duchowe i swiete. Taki uklad zdaniem Schelera nie moze byc ani pomylony, ani dowolnie przestawiany [3: 195]. Ukazywanie waznosci wartosci wyzszych w srodowisku rodzinnym uczy rangowania wartosci. Dziecko przekonuje sie, ze wartosci materialne nie stanowia jedynych waznych wartosci w zyciu, doswiadcza wyzszosci wartosci duchowych, ktpre odnajduje w postawie (zachowaniu) ojca, matki i uznaje ich waznosc. Zaspokajanie oczekiwan materialnych dziecka, wymaga uczenia go dokonywania wyborpw. Poprzez wybpr (selekcje), ktpra dziecko dokonuje wzrasta waznosc (wartosc) otrzymywanych rzeczy. Wychowanie rodzinne powinno uczcy swiadomego

rezygnowania z kolejnych waznych tylko w opinii dziecka rzeczy np. zabawek. Tak realizowane wychowanie wymaga czasu dla dziecka, waize sie z potrzeba przebywania z nim, bycia do dyspozycji, ltumaczenia i nauczania rezygnowania z „zachcianek". Czesto jednak kolejny prezent rekompensuje bark czasu i milosci. Dzieci pozostawiane godzinami przed ekranem komputera zaczynaja zyc w wirtualnym swiecie, czesto poprzez nieodpowiedni wybor filmow czy gier „wychowuja sie same". Brak rozmowy, kontroli ze strony rodzicow utwierdza dziecko w przekonaniu, ze to co jest fikcja w grze komputerowej sprawdza sie w zyciu. Obserwuje sie zatem konsekwencje „samowychowania komputerowego" juz na etapie przedszkola. Dzieci sa bardziej nerwowe, lekliwe, mniej odwazne w przekraczaniu np. progu przedszkola, latwiej poddaja sie niepowodzeniom, sa bardziej skryte i nie zawsze potrafa rozmawiac i mowic o swoich problemach.

Czy zatem taki stan rzeczy nie wymaga zmiany? W takim podejsciu do wychowania (o ile mozna mowic o wychowaniu) brak jest wlasnie oparcia zycia rodzinnego na wartosciach, trwalych i sprawdzonych. Mysle tu o tzw. triadzie wartosci. Triada wartosci uniwersalnych: prawda, dobro, piekno, sprawdza sie od wiekow. Oparcie wychowania na wartosciach trwalych i sprawdzonych pozwala uchronic mlodego czlowieka przed niekorzystnym wplywem wartosci nowych, nie zawsze majacych status wartosci - zwykle sa to tzw. antywartosci, ktorym ulegaja mlodzi ludzi. Dlatego, tak wazne w wychowaniu ku wartosciom jest oparcie wychowania na wartosciach uniwersalnych, a nastepnie wprowadzanie w wartosci nowe, ktore wnosi wspolczesny swiat, przy jednoczesnym podkreslaniu, ze musza to byc wartosci spolecznie uznane i akceptowane przez osoby znaczace w wychowaniu - rodzicow i nauczycieli. Mysle rowniez poszerzaniu i wprowadzaniu w wychowaniu wartosci nowych (spolecznie uznanych), tych ktore wnosi wspolczesny swiat.

Wartosci zawsze musza miec wymiar wychowawczy, pozbawianie bowiem wymiaru duchowego (wyzszego) w wychowaniu doprowadza do poruszonego   wyzej   problemu   zmaterializowania  wychowania. Satd szczegolnie wazne zadanie w zakresie wychowania ku wartosciom stoi przed przedszkolem.

Edukacja przedszkolna skierowana ku wartosciom

K. Chalas podkresla, „ze przedszkole (szkola) jest instytucja spoleczna, ktora w odroznieniu od rodziny jest zobowiazana przekazywac spoleczne warto sci i tresci stanowiace podstawe orientacji w swiecie"[4: 8]. Zauwazamy zatem, ze przedszkole jest w stanie rozszerzac wychowanie ku wartosciom lub je rekompensowac, gdy zadania tego nie realizuje rodzina.

Nalezy podkreslic, ze rola przedszkola w wychowaniu ku wartosciom jest bardzo wazna i  cenna,  szczegolnie w obecnie zabieganym i

zmaterializowanym swiecie. Wychowanie ku wartosciom nalezaloby zatem rozpoczac juz w domu rodzinnym. Dom jest podstawowym miejscem, gdzie dzieci ucza sie wartosci, a najwazniejszym nosnikiem wartosci jest przyklad rodzicow, osob najbardziej odpowiedzialnych za wychowanie. Nasetpnie wychowania ku wartosciom powinno byc podejmowane przez placowki oswiatowe. W tym szczegolnie wazne jest, aby nauczanie wartosci w domu i przedszkolu bylo spojne, zeby rodzice i nauczyciele odkrywali przed dziecmi wartosci rownie wazne w wychowaniu rodzinnym i przedszkolnym, tak aby dzieci przyjmujac wartosci otrzymywaly jednoznaczne informacje na temat dobra i zla, czyli wartosci i antywartosci. Wazne, aby pomagajac dzieciom budowac ich wlasny system wartosci, dzialania zmierzaly do uksztaltowania w nich mocnego i jednoznacznie akceptowanego w spoleczenstwie systemu wartosci opartego na preferencji wartosci moralno-etycznych.

Wychowanie ku wartosciom powinno zatem rozpoczynac sie w srodowisku domowym, ktore jest najbardziej uprzywilejowanym do tego zakresu dzialan. W nim wlasnie odnajdujemy zrodlo owego wychowania, ktore nastepnie kontynuowane jest przez przeszkole, jako instytucje spoleczna, ktora w odroznieniu od rodziny jest zobowiazana przekazywac spoleczne wartosci i tresci stanowiace podstawe orientacji w swiecie.

Przedszkolu przypisuje sie role wiodaca (po rodzinie) w przekazie wartosci funkcjonujacych w spoleczenstwie oraz w przygotowaniu do rozwiazywania problemow w przyszlosci, ktore beda ksztaltowane w kolejnych etapach edukacji szkolnej. Etap przedszkolny staje sei zatem niezwykle wazny w zakresie wprowadzania dziecka w wartosci podstawowe wazne w ksztaltowaniu postawy moralnej ukierunkowanej na poszukiwanie sensownych satysfakcjonuajcych czlowieka wzorcow zycia w perspektywie poszanowania jego godnosci, wolnosci, odpowiedzialnosci i milosci w zyciu.

Zauwazamy zatem, ze zreformowany  system edukacji w swoich zalozeniach programowych stwarza szanse przygotowania wychowankow juz od etapu przedszkolnego do odkrywania, przyswajania i urzeczywistnia wartosci  waznych  w  codziennym zyciu.  Podejmuje  to „Podstawa programowa wychowania przedszkolnego", ktora wyraznie wskazuje na potrzebe wychowania ku wartosciom zycia czlowieka, przeznaczajac na to obszar:   Budowanie   sytemu   wartosci.   Tutaj   odnajdujemy podstawy wychowania ku wartosciom w zinstytualizowanym systemie wychowania oswiatowego.

Potrzeba wychowania ku wartosciom podyktowana jest rola i funkcja wartosci w zyciu czlowieka. K. Denek podkresla, ze wartosci decyduja o egzystencji czlowieka, o sensie i jakosci zycia, relacjach interpersonalnych,

umiejetnosci rozwiazywania problemow, stosunku do samego siebie, grup, wspolnot, w ktorych czlowiek zyje i funkcjonuje [5: 4].

P. Oles wskazuje, ze prawidlowo uksztaltowany system (wewnetrznie spojny i zgodny z predyspozycjami osoby) staje sei fundamentem zdrowia psychicznego [6: 87].

Ponadto, wartosci stanowia czynnik rozwijania i tresciowego ksztaltowania podmiotowosci czlowieka, bowiem zrodlem optymalnej aktywnosci czlowieka jest wolne, odpowiedzialne, madre i samodzielne wlasne postepowanie zorientowane na swiadomie wybrane, zaakceptowane i realizowane wartosci [5: 7].

Jak zatem nalezy realizowac wychowanie ku wartosciom w przedszkolu?

W ksztaltowaniu postawy (charakteru) czlowieka skierowanego ku wartosciom pozadany jest proces dlugotrwaly i rozciagniety w czasie. Efekty owego przygotowania moga byc widoczne tylko wtedy gdy wychowanie ku wartosciom rozpoczyna sie w domu, nastepnie kontynuowanie jest przez przedszkola i szkoly (wszystkie etapy edukacji szkolnej).

Prawne aspekty wychowania ku wartosciom w przedszkolu

Prawne aspekty wychowania ku wartosciom w przedszkolu odnajdujemy w Rozporzadzeniu MENiS z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz ksztalcenia ogolnego w poszczegolnych typach szkol [7].

Wecftug zalozen „Podstawy programowej wychowania przedszkolnego" celem i zadaniem przedszkola w zakresie wychowania jest wspieranie, doradzanie i ukierunkowanie rozwoju dziecka zgodnie z jego wrodzonym potencjalem [7]. Wychowanie przedszkolne obejmuje calosciowy rozwoj dziecka i polega na zmianach ilosciowych i jakosciowych.

W edukacji przedszkolnej proces planowanych oddzialywan na dziecko nie moze byc zdominowany przez ksztalcenie. Wychowanie nie moze byc okazjonalne, jest ono podstawa wszystkich dzialan i dotyczy tego czego sie dziecko uczy i tego w jakim zakresie staje sie czlowiekiem (tutaj odnajdujemy zrodla formowania czlowieka w kontekscie glownego celu wychowania czyli dochodzenia do dojrzalosci, jako osoba ludzka, ktore bedzie kontynuowane na kolejnych etapach juz edukacji szkolnej).

Antropologiczne podstawy wychowania ku wartosciom

W wychowaniu ku wartosciom bardzo wazne jest okreslenie antropologicznych podstaw wychowania, w tym przypadku wychowania przedszkolnego.

Personalistyczne   zalozenie   wspolczesnie   realizowanej edukacji przedszkolnej i szkolnej, ktore odnajdujemy w zapisach prawnych (Ustawa o   systemie   oswiaty   -   Preambula   oraz   Podstawa programowa poszczegolnych etapow edukacji) podkreslaja podmiotowosc dziecka.

Wychowanek to osoba, najwyzsza wartosc i dlatego w ramach realizowanego procesu edukacyjnego zawsze nalezy miec na wzgledzie godnosc, indywidualnosc i niepowtarzalnosc dziecka. W takim ujeciu wychowanka odnajdujemy egzystencjalne uwarunkowania edukacji skierowanej ku wartosciom. Jezeli antropologiczne zalozenia wychowania wskazuja na podmiotowosc wychowanka, zwracaja zarazem uwage na sfere aksjologiczna wychowania.

Jak podkresla M. Nowak, wychowanie zawsze wiaze sie z wartosciami, kto wychowuje ten wartosciuje, nie mozna zatem mowic o wychowaniu poza wartosciami. Wychowanie czlowieka zawsze zwiazane jest z wychowaniem ku wartosciom [8: 6]. Dlatego, tak wazne jest postawienie pytan: ku jakim wartosciom wychowujemy, za jakimi wartosciami jako wychowawcy sie opowiadamy?

W edukacji skierowanej ku wartosciom wazne jest aby, proces wychowania realizowany byl przy wspolpracy domu rodzinnego i zwiazany z warto sciami preferowanymi w srodowisku domowym. Tylko spojnosc dzialan rodziny i przedszkola w wychowaniu ku wartosciom moze zagwarantowac dobre efekty w zakresie ksztaltowania etyczno-moralnej postawy wychowanka.

Dlaczego wazne jest wychowanie ku wartosciom?

We wspolczesnym zmaterializowanym swiecie wychowanie ku wartosciom staje sie priorytetowym zadaniem dla rodzicow i nauczycieli. Wychowanie ku wartosciom powinno zmierzac do uksztaltowania charakteru czlowieka, ktory jest jego wewnetrznym systemem wartosci. Wartosci uczymy sie od najmlodszych lat, przyswajamy proponowane nam wartosci obserwujac zachowania rodzicow, nauczycieli i osob znaczacych w wychowaniu. Charakter to nauczone i stosowane w codziennym zyciu wartosci. Posiadany system wartosci moralnych i umiejetnosc stosowania ich w zyciu to najwazniejszy kapital, w jaki powinni wyposazyc dziecko rodzice i nauczyciele. Bez mocno uksztaltowanego systemu wartosci mozna latwo pogubic sie we wspolczesnym swiecie pelnym sprzecznosci i jawnie proponowanych antywartosci. Przekazanie wartosci trwalych i sprawdzonych tzw. uniwersalnych to najwazniejsze zadanie, ktore stanowi podstawe dla szczescia dziecka. Jak podkresla K. Chalas „wychowanie w pustce aksjologicznej jest budowaniem na piasku [4: 8]. Stad zadaniem szczegolnie waznym w zakresie wychowania jest przygotowanie mlodego pokolenia do poznania istoty wartosci, wolnego wyboru wlasciwych wartosci, a szczegolnie oparcie tego wychowania na mocnej podstawie aksjologicznej w ktorej wazne miejsce zajmuja wartosci moralne [4].

Zasady opracowania autorskiego programu z edukacji skierowanej ku wartosciom.

Opracowywanie programu wychowania ku wartosciom w przedszkolu nalezy rozpoczac od dokonania analizy „Podstawy Programowej" w celu okreslenia zadan i tresci wychowania ku wartosciom. Nastepnie znalezione tresci odniesc do dzialan, ktore beda realizowane w ramach programu wychowania przedszkolnego.

Analiza „Podstawy Programowej" pozwala na odnalezienie zapiow dotyczacych wychowania ku wartosciom w wyszczegolnionych obszarach dzialalnosci dziecka w nastepujacych zakresach:

I. Poznanie i rozumienie siebie i swiata

1. Budzenie zaciekawienia otaczaacym swiatem poprzez prowokowanie pytan i dostarczanie radosci odkrywania.

2. Organizowanie        dzialan        umozliwiajacych poznawanie wielowymiarowosci czlowieka (postrzegam, mysle, czuje, dzialam).

3. Tworzenie sytuacji pozwalajacych na poznanie mozliwosci wlasnych dziecka i innych ludzi (...).

4. Przekazywanie wiedzy o zdrowym stylu zycia, ocenianie zachowan sluzacych i zagrazajacych zdrowiu.

5. Wykorzystywanie i tworzenie okazji do poznawania rzeczywistoci: spoleczno - kulturowej poprzez poznawanie zasad organizacji zycia spolecznego, tradycji rodzinnej, regionalnej, narodowej oraz poznanie dziel kultury.

II. Nabywanie umiejgtnosci poprzez dzialanie

1. Wspieranie samodzielnych dzialan dziecka.

2. Umozliwianie   dziecku   dokonywania   wyboow   i przezywania pozytywnych efektow wlasnych dzialan.

3. Pomaganie   dziecku   w   dostrzeganiu   problemow,   planowaniu i realizowaniu zadan.

4. Umozliwianie  poznawania  i   stosowania  roznorodnych sposobow rozwiazywania zadan.

5. Ksztaltowanie nawykow higienicznych i zachowan prozdrowtnych oraz proekologicznych.

6. Uczenie zasad postepowania warunkujacych bezpieczenstwo dzieci.

7. Wspieranie dziatan tworczych w roznych dziedzinach aktywnosci.

III. Odnajdywanie swojego miejsca w grupie rowiesniczej, wspolnocie

1. Uczenie nawiazywania bliskiego, serdecznego kontaktu z innymi osobami.

2. Pomoc w budowaniu pozytywnego obrazu wlasnego „Ja" i zaspokajanie poczucia bezpieczenstwa.

3. Identyfikowania i nazywanie oznych stanow emocjonalnych.

4. Uczenie sposobow radzenia sobie z wlasnymi emocjami, wlasciwego reagowania na przejawy emocji innych oraz kontrolowania zachowan.

5. Wyrazanie do zachowan akceptowanych spolecznie, wprowadzanie w kulture.

6. Umozliwienie dziecku odkrywania znaczenia komunikowania sei w sposob niewerbalny.

7. Tworzenie sytuacji do wymiany informacji, uczenia si i dyskutowania.

8. Tworzenie okazji do pelnienia przez dziecko roznych rol (...).

9. Tworzenie okazji do wspolnego podejmowania i realizowania roznych zadan, rozwiazywania problemow.

10. Dostarczanie  przykladow  i   doswiadczen  rozwiazywania sytuacji konfliktowych na zasadzie kompromisu i akceptacji potrzeb innych osob.

„Podstawa programowa" wychowanie ku wartosciom szczegolnie ujmuje w obszarze:

IV. Budowanie systemu wartosci

1. Wprowadzanie dziecka w swiat wartosci uniwersalnych, takich jak: dobro, prawda, milosc, piekno, poprzez:

- Przekaz osobowy nauczyciela.

- Tworzenie otoczenia sprzyjajacego rozumieniu i przezywaniu tych wartosci.

2. Pomaganie dziecku w poznawaniu roznych postaw bohaterow literackich i filmowych oraz w podejmowaniu porby samooceny i oceny zachowan innych.

3. Wykorzystywanie codziennych sytuacji do podejmowania porb samooceny i oceny zachowan innych.

4. Stwarzanie okazji do dokonywania przez dziecko wyborow i zdawania sobie sprawy z ich konsekwencji.

5. Rozwijanie poczucia odpowiedzialnosci poprzez samodzielne, dokladne i rzetelne wywiazywanie sie z podejmowanych zadan, szacunku do pracy swojej i innych [7].

Przeprowadzona analiza „Podstawy programowej" wskazuje na potrzebe zaplanowania i realizowania procesu wychowawczego skierowanego ku wartosciom w przedszkolu w zakresie wprowadzania dziecka w swiat wartosci uniwersalnych (tzw. triada wartosci): dobro, prawda, piekno, przy jednoczesnym zwroceniu uwagi na milosc, jako wartosc przenikajaca poszczegolne wartosci.

Stad, program nalezy oprzec na wartosciach uniwersalnych, ktore moga byc wskazowka i stanowic baze wyjsciowa. Wartosci kardynalne tj. prawda, dobro i piekno, moga byc poszarzane przez nauczycieli realizujacych

program o inne wartosci (odpowiednio dobrane do etapu edukacji przedszkolnej).

Bazujac zatem na wartosciach uniwersalnych nalezy przyporzadkowac im wartosci szczegolowe, ktore odnajdujemy w zalozeniach programowych. Wazne sa tez doswiadczenia wyniesione z obserwacji rzeczywistosci przedszkolnej, wartosciami waznymi w edukacji przedszkolnej s m.in.: szacunek, milosc, rodzina (chleb, stol) odpowiedzialnosc, szczescie, wspoldzialanie, uczciwosc, tolerancja, przyroda, zdrowie, Ojczyzna. Wybor wartosci zostal poprzedzony diagnoza stanu wyjsciowego tj. obserwacja rzeczywistosci przedszkolnej, rozmowy z rodzicami, analiza programow realizowanych w przedszkolach. Przy wyborze wartosci wykorzystano rowniez wartosci proponowane przez „Podstawe programowa wychowania przedszkolnego" oraz podzial warto sci proponowany przez K. Ryczan i

K. Chalas [8: 47-52].

Wymienione wartosci mozna przyporzadkowac do wartosci kardynalnych w nastepujacy sposob:

DOBRO - szacunek, dobroc, rodzina (chleb, stol), wspoldzialanie, Ojczyzna ...

PRAWDA - odpowiedzialnosc, uczciwosc, praca, tolerancja, prawdomownosc...

PIEJKNO - szczescie, radosc, milosc, zdrowie...

Planujac realizacje programu wychowanie ku wartosciom nalezy tak organizowac zajecia, aby mialy one charakter wprowadzajacy dziecko w swiat wartosci waznych dla dobrego i szczesliwego funkcjonowania w codziennym zyciu.

Wartosc takiego programu podnosi fakt, ze stanowi on propozycje dopelnienia realizowanego przez przedszkole wychowania o kontekst aksjologiczny, bardzo wazny w dzisiejszym zabieganymswiecie.

Celem ogolnym opracowywanego programu bedzie zatem wychowanie dzieci ku wartosciom (nauczanie wartosci), poprzez ich odkrywanie, przyswajanie i urzeczywistnianie w codziennym zyciu. Przyblizane dzieciom wartosci stanowia baze (podstawe) dla dalszej edukacji juz na etapie szkolnym.

Dzialania moga byc realizowane na zajeciach zorganizowanych, oraz podczas zabaw dydaktyczno-wychowawczych, tematycznych, jak rowniez w czasie imprez przedszkolnych.

Uklad tresci programowych powinien miec charakter spiralny oznacza to, ze nie ma tematow raz na zawsze przerobionych, lecz mozemy powracac do tych samych tresci na roznych poziomach edukacji przedszkolnej, zwiekszajac zakres wprowadzanych wartosci. Realizacja wartosci uzalezniona jest od wieku dzieci, stad na pierwszym etapie (3 - 4 latki)

dzieci powinny byc wprowadzane w wartosci podstawowe, uzupelniane na kolejnych etapach edukacji przedszkolnej.

Zalozenia opracowywanego programu powinny uwzgledniac obowiazujace akty prawne:

> Rozporzadzenie MENiS z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz ksztdcenia ogolnego w poszczegolnych typach szkdt [7].

> Rozporzadzenie MENiS z dnia 5 lutego 2004 r. w sprawie dopuszczania do uzytku szkolnego programow wychowania przedszkolnego, programow nauczania i podrqcznikow oraz cofania dopuszczania [9].

> Program autorski powinien spdniac oczekiwania MEN w zakresie: zawierac wspolna podstawe programowa - zestaw tresci nauczania i umiejetnosci; spelniac kryteria nowoczesnosci dydaktycznej; byc zgodny z celami ksztalcenia ogolnego; poddawac sie porownaniu w celu umozliwienia wladzom oswiatowym dokonywania pomiaru osiagniec szkolnych; byc mozliwy do realizacji w obecnej strukturze szkolnictwa. To wszystko zostalo uwzglednione przy konstrukcji niniejszego programu [10].

Wazne aby, opracowany program mia odpowiednia struktur e:

Zalozenie programu.

Cel ogolny programu.

□ Szczegolowe cele edukacyjne w zakresie: wiadomosci, umiejetnosci i postaw.

□ Tresci nauczania.

□ Procedura osiagania celow.

□ Spodziewane efekty.

□ Ewaluacja programu.

Opracowywany program zawsze jest pewna propozycja, wartosciowa bo dostosowana do konkretnej placowki. Ukazuje, jak mozna realizowac dzialania z zakresu edukacji skierowanej ku wartosciom od najwczesniejszych lat zycia dziecka czyli od I etapu edukacji przedszkolnej, jak je kontynuowac i rozwijac w kolejnych okresach wychowania przedszkolnego, tak aby wlasciwie uksztaltowac postawe wychowanka i przygotowac go do dalszego odkrywania i przyjmowania wartosci na etapie edukacji szkolnej.

Список використаних джерел та літератури

1. Nowak M. Podstawy pedagogiki otwartej, Lublin: RW KUL, 1999.

2. Koralczak-Biernacka B. Wartosc sportu - sport wsrod innych wartosci // Kultura Fizyczna. - 1996. - № 11-12.- S.1.-7.

3. Scheler M. Pisma z antropologii filozofii i teorii wiedzy. - Warszawa, 1987.

4. Chalas K. Wychowanie ku wartosciom. Elementy teorii i praktyki. - T.1.-

Lublin - Kielce, 2006.

5. Denek K. Wartosci i cele edukacji szkolnej. - Poznaa - Torun, 1994.

6. Oles P. System klaryfikacji wartosci: zalozenia, zastosowanie, przeglad niektorych technik // Roczniki Psychologiczne. -2002. - T.5.

7. Rozporzadzenie MENiS z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej   wychowania   przedszkolnego   i   ksztalcenia   ogolnego w poszczegolnych typach szkol // Dz.U. - 2002. - Nr 51. - Poz.458.

8. Nowak M. Wychowanie do wartosciowania w kontekscie pluralizmu // Roczniki Nauk Spolecznych. - 2000 - 2001. - T.XXVIII - XXIX. - Z.2. - S. 5-27.

9. Rozporzadzenie MENiS z dnia 5 lutego 2004 r. w sprawie dopuszczania do uzytku szkolnego programow wychowania przedszkolnego, programow nauczania i podrecznikow oraz cofania dopuszczania // Dz.U.- 2004. - Nr 67. - Poz.329, z pozn. zm.

10. Sobanska-Bondaruk M. Zasady konstruowania programow nauczania //Wiadomosci Historyczne. - 1996. - Nr 3.

Barbara Volny. Pre-school education in the System of Values.

The article deals with the problem of education towards values in kindergarten. It presents the necessity of education towards values since the first stage of pre-school education with the support of family. The discussion concerns the legal aspects of education in kindergarten, therefore it analyses "Podstawa programowa wychowania przedszkolnego" (the basic curriculum of pre-school education) in order to set the position of education towards values in child's general education. The article emphasizes anthropological basis of education towards values and presents the principles of designing its syllabus. Such syllabus ought to be based on the three cardinal values in man's life: the truth, the good and

the beauty. The actions taken at the pre-school stage are to introduce a child to the world of values (to teach values) by discovering, acquiring and

using them in everyday life.

Барбара Вольни. Дошкільне виховання у системі цінностей.

У статті розглядається проблема виховання в дошкільному закладі щодо системи цінностей, вказується на необхідність такого виховання вже на першому етапі дошкільної освіти у співпраці з родиною дитини. Проаналізовано основу дошкільного виховання для визначення місця виховання щодо системи цінностей у загальному вихованні дитини і подані правила укладання авторської програми освіти, спрямованої на осягнення системи цінностей.

Страницы:
1 


Похожие статьи

B Wolny - Edukacja przedszkolna skierow ana ku wartosciom